PUGAT’ın yayın ilkeleri, Basın Konseyi Basın Ahlak Esasları, Almanya Basın Konseyi’nin Basın Kodu (Pressekodex) ve uluslararası gazetecilik etiği metinlerinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Bu ilkeler yazarlarımıza, editörlerimize ve katkıcılarımıza yol gösterir; okurlarımıza da bizden neyi beklemeleri gerektiğini söyler.
1. Doğruluk ve kaynak
- Olgu iddialarını doğrulanabilir kaynaklara dayandırırız. Kaynakları yazının sonundaki “Kaynaklar” bölümünde gösteririz.
- Başka bir yayında yer alan bilgi, doğruluğundan emin olunmadan aktarılmaz. Başka bir yayından alınan içerik kaynak belirtilerek kullanılır.
- Doğrulanamayan iddiaları “iddia” olarak açıkça işaretleriz. Tahmin, değerlendirme ve görüşü olgu gibi sunmayız.
- Rakamların, tarihlerin ve unvanların güncelliğini kontrol ederiz. Zamanla geçerliliğini yitiren eski yazılara tarih bağlamı veren bir güncelleme notu ekleriz.
2. Olgu ve görüş ayrımı
Her yazının türü (Analiz, Yorum, Rehber, Deneme, Portre, Soru-Cevap vb.) başlığın üzerinde gösterilir. Yorum ve deneme türündeki yazılar yazarının görüşünü yansıtır; PUGAT’ın kurumsal görüşü değildir.
3. Adil olma ve masumiyet karinesi
- Suçlu olduğu yargı kararıyla kesinleşmedikçe kimse “suçlu” ilan edilmez. Soruşturma ve kovuşturma süreçleri bu durumları belirtilerek aktarılır.
- Haber ve analize konu olan kişi ya da kurumlar hakkında ağır iddialar yayımlanmadan önce, mümkün olduğunca onların görüşüne de yer verilir.
- Eleştiri sınırlarını aşan, aşağılayıcı ya da iftira niteliği taşıyan ifadeler kullanılmaz.
- Bir kişinin davranışı, olayla doğrudan ilgili olmadıkça etnik kökeni, dini, mezhebi, cinsiyeti, cinsel yönelimi, yaşı, engeli ya da göçmen statüsüyle ilişkilendirilmez.
4. Mahremiyet ve korunmaya muhtaç kişiler
- Kişilerin özel hayatı, üstün kamu yararı bulunmadıkça yayın konusu yapılmaz.
- 18 yaşından küçüklerin, hangi sıfatla olursa olsun (şüpheli, mağdur, tanık), açık kimlikleri ve tanınmalarını sağlayacak fotoğrafları yayımlanmaz.
- Cinsel şiddet ve aile içi şiddet mağdurlarının kimliği açıklanmaz.
- İntihar haberleri, kamu yararı gerektirmedikçe yapılmaz; yapıldığında yöntem ayrıntısına girilmez ve yardım kaynakları belirtilir.
- Sığınmacılar, göçmenler ve muhalifler hakkındaki içeriklerde, kişilerin ve yakınlarının güvenliğini tehlikeye atabilecek bilgiler yayımlanmaz.
5. Şiddet ve terör içerikleri
Şiddeti ve terörü özendiren, propagandasını yapan ya da failleri yücelten yayın yapılmaz. Saldırıların ayrıntıları, kamunun bilgilenmesi için gerekli olanla sınırlı tutulur. Sarsıcı içerik barındıran yazıların başına uyarı eklenir.
6. Kaynakların korunması
Gizli kalma şartıyla bilgi veren kaynakların kimliği korunur. Kaynağın okuru bilerek yanılttığı anlaşılırsa bu güvence ortadan kalkar.
7. Görseller
- Yalnızca kullanım hakkına sahip olduğumuz görselleri yayımlarız. Lisanslı görsellerde kaynak ve lisans, görsel altında belirtilir.
- Uygun lisanslı görsel bulunmadığında soyut illüstrasyonlar ya da yapay zekâ ile üretilmiş görseller kullanırız. Bu görseller gerçek bir olayı ya da kişiyi belgeliyormuş gibi sunulmaz ve “yapay zekâ ile üretildi” notuyla işaretlenir.
8. Yapay zekâ kullanımı
PUGAT editörlüğü, yayın sürecinin bazı aşamalarında yapay zekâ araçlarından yararlanır. Bu kullanım şu sınırlar içindedir:
- Yardımcı işler: Spot ve “Kısaca” özetleri, başlık ve SEO önerileri, sosyal medya metinleri, yazım ve tutarlılık kontrolü, kaynak ve olgu kontrolüne yardım, görsel üretimi, İngilizce ve Almanca çeviriler.
- İnsan sorumluluğu: Yazıların fikri içeriği ve imzası yazarlarına aittir. Yapay zekâ ile hazırlanan her öğe editörlüğün sorumluluğundadır ve kontrolünden geçer. Otomatik hazırlanıp yayımlanan içerikler sonradan editör tarafından gözden geçirilir.
- Sınır: Yapay zekâ, kaynak uydurmak, gerçek kişilere söz atfetmek ya da yazarın görüşünü değiştirmek için kullanılmaz.
9. İmzalar
Yazılar yazarlarının adıyla yayımlanır. Avrupa’nın farklı ülkelerindeki katkıcılarımızın hazırladığı içerikler, gerektiğinde kişi adı yerine ülkeyi gösteren bir imzayla (örneğin “PUGAT Almanya”) yayımlanabilir. Bu imzalar, katkıcıların güvenliğini korumayı amaçlar; içerikten editörlük sorumludur.
10. Düzeltme ve cevap hakkı
- Hatalarımızı fark ettiğimizde ya da bize bildirildiğinde gecikmeden düzeltiriz. Anlamı değiştiren düzeltmeler yazının sonunda tarihiyle birlikte belirtilir.
- Haklarında yayın yapılan kişi ve kurumların cevap ve düzeltme taleplerini, İletişim sayfasındaki formdan “Düzeltme ya da cevap hakkı talebi” konusunu seçerek iletebilirsiniz.
11. Bağımsızlık ve çıkar çatışması
- Haber ve analize konu olan kişi ve kurumlardan hediye, maddi çıkar ya da ayrıcalık kabul edilmez.
- Yazarlar, ele aldıkları konuyla ilgili kişisel bir çıkar ya da bağlantıları varsa bunu editörlüğe bildirir; gerektiğinde bu bilgi yazıda belirtilir.
- İlan ve tanıtım niteliğindeki içerik yayımlanmaz. Bu ilke değişirse bu tür içerikler açıkça işaretlenir.
12. Yorumlar
Okur yorumları editörlük tarafından denetlenir. Hakaret, nefret söylemi, tehdit, kişisel veri ifşası ve spam içeren yorumlar yayımlanmaz ya da kaldırılır.
